جهانی که به ما آموختند و ماتریس فراموشی
زندان به کمال خود میرسد آنگاه که دیوار از اینکه دیوار به نظر آید باز میماند و آغاز به نامیدهشدن به نام واقعیت میکند.
ما در درون جهانی از پیش تفسیرشده زاده میشویم.
پیش از آنکه بتوانیم صورتهای آن را درک کنیم، نامها، ارزشها و پاسخهایی را دریافت میکنیم که بهواسطهٔ آنها باید آنها را بفهمیم.
به ما آموخته میشود که ثروت، امنیت، نظم، دانش، شفا، حقیقت و حضور را کجا جستوجو کنیم.
ثروت در پول نهاده شده است.
نظم، در حکومت.
عدالت، در قانون بشری.
دانش، در عناوین و پاسخهای مجاز.
شفا، در نهادی که مراقبت را مدیریت میکند.
حضور، در معبد و در کسانی که خود را میانجی آن میخوانند.
حقیقت، در نظر شخصیت یا در مرجع بیرونی که اصرار دارد آن را بهجای ما تفسیر کند.
تاج، در تبارها و آیینهای بیرونی.
حاکمیت، در فرمانروایان و دولتها.
حکومت، بر ما، بهجای درون ما.
بدینسان وارونگی نماد آغاز میشود.
صورتی که میبایست به کارکردی خدمت کند، جایگاه خاستگاه خود را میگیرد. سپس به انسان میآموزد که بدون آن، آنچه میجوید وجود ندارد یا دستیافتنی نیست.
وسیله خود را سرچشمه میخواند.
ابزار به شرط تبدیل میشود.
شرط، وابستگی میسازد.
وابستگی سرانجام هویت را تعریف میکند.
به این شبکهٔ درونیسازیشدهٔ معانی، نام محراب فراموشی مینهیم.
این تنها نظامی نیست که در بیرون قرار دارد. بلکه نقشهای آموختهشده است که شخصیت بهواسطهٔ آن جهان را تفسیر میکند، خود را در جایگاهی که به او اختصاص دادهاند بازمیشناسد و همان نظم را بازتولید میکند حتی زمانی که هیچکس بهطور آشکار او را وادار نمیکند.
حرکت آن چنین است:
وارونگی نماد ← جابهجایی سرچشمه ← کمبود آموختهشده ← وابستگی ← همانندسازی ← مشارکت ← تکرار ← فراموشی.
هنگامی که وارونگی پذیرفته شده باشد، نیازی به نگهبانی پشت سر هر فرد نیست.
ترس مراقبت میکند.
نیاز اصلاح میکند.
اعتبار میفریبد.
کیفر تهدید میکند.
عادت تکرار میکند.
تعلق، همنوایی را مطالبه میکند.
شخصیت سرانجام از آنچه او را از آنچه هست جدا نگه میدارد، بهعنوان واقعیت دفاع میکند.
یک صورت بیرونی میتواند راهنمایی کند، مراقبت کند، محافظت کند، منتقل کند یا خدمت کند؛ اما هرگز توانایی درونی را که بدان جسم میبخشد پدید نمیآورد. آن سرچشمه نیست، مالک نماد نیست و نمیتواند بهخاطر انجام کارکردی، حاکمیتی بر آگاهی مطالبه کند.
وارونگی زمانی آغاز میشود که صورت خود را اصل آنچه دریافت کرده معرفی میکند، بر کارکرد خود مالکیت میطلبد و آن تصاحب را به قدرت بر زندگی تبدیل میکند.
از این رو هیچ نهادی با نام خود توجیه نمیشود.
هر صورتی باید حاضر شود:
به چه کسی خدمت میکند؟
برای ماندن چه چیزی مطالبه میکند؟
چه کسی میوهٔ آن را دریافت میکند؟
چه کسی هزینهٔ آن را تحمل میکند؟
آیا توانایی بازمیگرداند یا وابستگی میسازد؟
آیا میتواند اصلاح شود؟
یا آیا نیاز دارد که زندگی برای حفظ آن، مطیع بماند؟
محراب میکوشد همهچیز را تفسیر کند، اما همهچیز را پدید نمیآورد.
میتواند عشق را مشروط کند، اما آن را نیافریده است.
میتواند آب را مدیریت کند، اما سرچشمه نیست.
میتواند دانش را در خود حبس کند، اما توانایی فهمیدن را پدید نیاورده است.
میتواند تاجی بیرونی در برابر تاج درونی بگذارد و من هستم را بپوشاند، اما نابودش نکند.
میتواند به میلیونها نفر بیاموزد که همان صورتها را بپرستند و از آن لحظه به بعد، دیگر نیازی به تحمیل مستقیم هر اطاعتی ندارد. وارونگی پذیرفتهشده کار را انجام میدهد: اسیر، ثروت، اقتدار، حکومت، حقیقت و پادشاهی را دقیقاً در همان صورتها میجوید که کارکردهایش را اسیر نگه داشتهاند.
کسانی که بر آن صورتها چیرهاند، تنها نیاز دارند روایتی را که آنها را بهعنوان سرچشمه معرفی میکند، نگهبانی کنند.
تا زمانی که انسان نظم کلمه ← نماد ← صورت را به یاد نیاورد، دسترسی به صورت را با دسترسی به زندگی اشتباه خواهد گرفت و از سازوکار وابستگی خود بهعنوان رستگاری دفاع خواهد کرد.
اگر محراب واقعاً تمامعیار بود، هیچکس نمیتوانست بدون بها عشق ورزد، بدون سلطه مراقبت کند، بدون محاسبه بخشش کند، حقیقت را برخلاف منافع خود بر زبان آورد یا به یاد آورد.
اما یادآوری رخ میدهد.
و هنگامی که رخ دهد، زندان دوباره آشکار میشود.